BindingFoto SmallEen uitgever maakt fysieke boeken voor verkoop via boekhandel en webwinkel en opent een extra markt met een epub versie, meestal voor een wat lagere prijs dan het ‘echte’ boek. In februari van dit jaar publiceerde trancityxvaliz Binding Genoeg, de stad en het geheim van aangenaam samenwonen, een essay van Annemarie Kok in onze nieuwe serie Stadsessays. We kozen voor een andere aanpak dan gebruikelijk: de focus lag op gratis downloads met als ‘bijproduct’ een gedrukte versie. We maken negen maanden later de balans op.

Digitale publicaties
In een recente blog inventariseert Michiel van Raaij, hoofdredacteur van Architectenweb, de ontwikkelingen van digitale architectuurboeken; waar niet veel schot in zit. Van Raaij wijt dat voornamelijk aan de formats van e-publicaties, die te weinig mogelijkheden bieden voor illustraties en zonder foto’s en illustraties is een architectuurboek niet compleet. Natuurlijk kan je ook epubs maken met illustraties etc, maar dat maakt het wel meteen veel duurder en ingewikkelder, dus hij heeft een punt. Maar ook in ‘gewone’ leesboeken ontwikkelt de markt voor epubs veel trager dan verwacht. In de Verenigde Staten loopt de verkoop op dit moment zelfs terug. Het blog van Michiel van Raaij was voor mij aanleiding om eens te kijken hoe het ons met Binding Genoeg is vergaan.

Zoveel mogelijk lezers
Binding Genoeg kan je gratis downloaden, voor een gedrukt exemplaar moet je betalen. De auteur, de opdrachtgever van de auteur en wij als uitgevers hadden één doel: zoveel mogelijk lezers vinden voor het essay. Bij verschijnen formuleerden we ook het doel van de serie Stadsessays: ‘Een bijdrage aan het publiek debat over ruimtelijke en sociaaleconomische  thema’s. Een ‘plek’ voor analyse, verdieping en reflectie, maar ook voor stellingname en discussie.’

Pdf of epub
We bieden de digitale uitgave aan in twee formats, een pdf en een epub. We hebben het formaat van de fysieke uitgave zo gekozen dat er liggend twee pagina’s op een A4 passen. De pdf is dus ideaal om zelf thuis uit te printen als je geen zin hebt om digitaal te lezen. De epub is zo gemaakt dat je de tekst op elk medium (telefoon, laptop, tablet) kunt lezen. Het formaat past zich aan. Persoonlijk vind ik de epub erg prettig en bruikbaar. Ik koop ook wel andere boeken in epub format. Ik verwachtte daarom dat Binding Genoeg vooral in epub zou worden gelezen. Niets is minder waar. De pdf is bij ons circa 900 maal gedownload, de epub 250 maal en van de gedrukte versie verkochten we zo’n 200 exemplaren. Die downloads zullen er nog wel wat meer zijn, want hoewel dat niet de bedoeling was, is de pdf na download her en der op eigen websites van organisaties herplaatst.

Gratis of betaalde informatie
Zijn hier conclusies aan te verbinden? Ik denk dat in een tijd dat er op internet een eindeloze stroom van gratis informatie is, consumenten maar beperkt bereid te zijn te betalen voor digitale informatie. Voor gratis digitale publicaties is wel degelijk interesse. Je ziet ook dat het populair is in academische kringen waar toch al een discussie gaat over de wens om open source te werken in plaats van de kostbare afhankelijkheid van wetenschappelijke uitgevers. Ook allerlei organisaties bieden gratis publicaties aan als verlengde van hun pr-beleid.

Uitgeversrol
Hebben uitgevers nog een rol als niet de consument maar de producent betaalt voor ons werk? Kennelijk wel, Binding Genoeg kreeg de verzorging die een goede publicatie nodig heeft en wist een doelgroep te bereiken. Dat is zo bij fysieke boeken en bij digitale publicaties niet anders.
Waarom de pdf zoveel populairder is dan de epub vind ik moeilijk te verklaren. Willen lezers liever een tekst thuis printen dan digitaal lezen?

Respons
Overigens zijn wij en de auteur zeer tevreden over het succes van dit model voor Binding Genoeg. Er zijn meer downloads dan we tevoren hadden verwacht. Het essay roept veel reactie op en de auteur krijgt meer aanvragen voor lezingen en andere bijeenkomsten dan ze kan en wil honoreren.

Hoe gaat het verder met de Binckhorst, een binnenstedelijk bedrijventerrein van 130 hectare  in Den Haag. I’M BINCK van urban curators Sabrina Lindemann en Bram Heijkers organiseerde begin oktober weer een I’M Binck-festival. Binnen het festival was een discussie over programma en toekomst van het gebied. De inzet is organische groei en transformatie met de combinatie van oude en nieuwe industrie met woningbouw en recreatie. Op de bijeenkomst kon je bijna voelen dat het gebied op een kantelpunt zit. Komt dat diverse stadsprogramma met maatschappelijke waarden er, of is de druk van de (woning)markt te groot?

Binckhorst1
Kernwaarden
Met belanghebbenden uit het gebied formuleerde I’M BINCK de kernwaarden van het gebied. Vijf worden er kort uitgewerkt: 1. Authentiek, ambachtelijk werk-woongebied; 2. Rauwe, spannende rafelrand(en) in de stad; 3. Grote diversiteit, leidend tot ontmoeting en innovatie; 4. Dynamische experimenteerruimte, altijd in beweging; 5. De verrassende Haagse waterkant. Hier na te lezen.
De kwaliteiten en mogelijkheden van het gebied komen daarin helder naar voren. Maar daar ging de bijeenkomst niet over. Iedereen  onderschrijft die kernwaarden. Kan je ze ook realiseren? Jaren gebeurde er weinig in de Binckhorst vanwege de financiële crisis, alleen de leegstand groeide. Daar komt verandering in. Er is investeringskracht en ook Den Haag voelt de druk op de woningmarkt toenemen.


20170629 155840 MobileHull, havenstad in Noordoost Engeland, heeft een beroerde reputatie. Armoede en werkloosheid. Verval na het verdwijnen van de visserij. Sindsdien staat Hull bekend als een stad waar je niet moet zijn. Op alle ‘foute’ lijstjes staat Hull bovenaan. Die cijfers kloppen vast wel, maar er is meer dan statistiek.

Na vijf dagen Hull ga je van de stad houden. De bewoners zijn toegankelijk, direct en enorm behulpzaam. En je ‘proeft’ de dynamiek; er wordt geïnvesteerd en overal zijn nieuwe initiatieven. Dit jaar is Hull UK City of Culture en dat wordt in de hele stad gevierd.

Poes Carfield in Boekhorststraat Mobile

Vier meiden van de Johan de Witt school aan de Hooftskade in de Haagse Schilderswijk komen aarzelend binnen om poes Garfield te aaien die op haar gemak in de etalage ligt van de pas geopende ruimte 'What 's happening?’  in de Boekhorststraat. Zij kennen Garfield  die regelmatig zwerft tussen hun school, de Koningstraat en de Boekhorststraat. Bijna iedereen die hier woont, werkt of naar school gaat, kent Garfield en, als het even kan, wordt hij geaaid. De kat zorgt voor verbinding tussen mensen
en wijken.

Cristina Martins, sinds enkele weken eigenaar van kunst- en expositieruimte ‘What’s happening?’, ziet onmiddellijk een verhaal in Garfield. 'Gisteravond was er een bijeenkomst met de nieuwe ondernemers in de straat over de promotie van de Boekhorststraat als ‘makerskwartier’ en over het bereik van meer publiek. Dat Garfield op zijn manier publiek trekt, had niemand gisteravond kunnen bedenken. Garfield zou ons marketinginstrument kunnen worden’.

'Misschien zijn er meer mensen die het leuk vinden om hem te tekenen of een verhaal over hem te vertellen. Misschien wel de leerlingen van de Johan de Wittschool? Het zijn nog maar ideeën die door mijn hoofd spoken’, zegt Cristina. Dat kan hier allemaal want 'What's happening?'  is een ruimte waar verhalen verbeeld worden in foto's, tekeningen, films en objecten.

Ateliers29 mei j.l. was ik gast op de bijeenkomst Permanent Atelierruimte gezocht: naar een duurzaam atelierbeleid, georganiseerd door Kunstenbond, Platform BK en Pakhuis de Zwijger. Hieronder de tekst van mijn statement, dat start met de erkenning van Richard Florida dat er iets mis is gegaan met zijn concept van de creatieve klasse. Voor kunstenaars dreigt in de stad geen plek meer te zijn.  Hoe kunnen zij zich verweren?

Florida's mea culpa
In 2002 startte de zegetocht van Richard Florida en zijn ‘rise of the creative class’. Alle westerse steden moesten concurrerend zijn in het faciliteren van de kennisindustrie, dat  bracht economische voorspoed. Gretig vormden bestuurders van gemeenten, corporaties en ontwikkelaars zijn boodschap om in beleid.
In april van dit jaar verscheen een nieuw boek van Florida: ‘The New Urban Crisis’. De boodschap is een stuk somberder dan 15 jaar geleden. Succesvolle steden worden geconfronteerd met de nare bijwerkingen van het medicijn van de creatieve klasse: gentrification, segregatie en ongelijkheid. Betaalbare huisvesting is er in grote delen van de stad niet meer; stadsdelen zijn óf rijk, óf arm en het verschil tussen die twee wordt steeds groter. ‘The winner-take-all urbanism’ noemt Florida dat nu. En zo zegt hij: “I found myself confronting the dark side of the urban revival I had once championed and celebrated.’ Meer over Florida en zijn boek is hier te vinden.

Kunstenaars kunnen zich organiseren
Mijn vrees is dat ook Nederlandse steden ontoegankelijk worden voor mensen zonder hoog inkomen of vermogen, dat de stad verschraalt en de diversiteit eruit verdwijnt. We laten toe dat economisch rendement het ruimtegebruik bepaalt en kijken veel te weinig naar de sociaal culturele opbrengst van ruimte.
Kunstenaars zijn in hun probleem om betaalbare huisvesting en atelierruimte te vinden niet uniek. Dat is jammer, maar ook de opstap naar de twee punten die ik wil inbrengen. De kern daarvan is dat kunstenaars zich moeten organiseren om er voor te zorgen dat ze een plek in de stad kunnen houden. Het huidig maatschappelijk klimaat gunt hen dat niet als vanzelf. Ook al ben je daar niet voor opgeleid en heb je er helemaal geen zin in, je zult aan de bak moeten. Initiatief nemen kan op twee manieren:

Florida2 Small De opkomst van de creatieve klasse leidde niet alleen tot het succes van vele grote steden, maar ook tot allerlei ongewenste neveneffecten, zoals gentrificatie, segregatie en ongelijkheid. Dat is de boodschap van het nieuwe boek The New Urban Crisis van Richard Florida. Betaalbare huisvesting is er niet meer; de middenklasse mag nog wel werken in de stad, maar kan er niet meer wonen; stadsdelen zijn óf rijk, óf arm en het verschil tussen die twee wordt steeds groter. ‘The winner-take-all urbanism’ noemt Florida dat. Hij beschrijft Amerikaanse steden (en af en toe London), maar de trend is zo langzamerhand ook voor ons in Nederland herkenbaar.

The dark side of urban revival
Natuurlijk kennen we Richard Florida vooral van zijn bestseller The Rise of the Creative Class uit 2002. Het aantrekken van de creatieve klasse en het inrichten van de stad voor die groep van kenniswerkers was de weg naar succes en economische voorspoed voor de stad. Florida presenteerde het niet alleen als een analyse van een bestaande ontwikkeling, maar vloog vervolgens de wereld rond om overal stadsbestuurders te inspireren om voluit te investeren in de creatieve klasse. Komt hij daar nu op terug? Een beetje. In het boek zijn een paar alinea’s te vinden waarin hij duidelijk zegt dat hij toen geen rekening heeft gehouden met de bijwerkingen van zijn medicijn: een onbetaalbare en voor twee derde van de bevolking ontoegankelijke stad. ‘I realized I had been overly optimistic to believe that cities and the creative class could, by themselves, bring forth a better and more inclusive kind of urbanism.’ En: ‘I found myself confronting the dark side of the urban revival I had once championed and celebrated.’

New20YorkDrie stadsgeografen schreven een wandelgids voor New York. Hoe vind je de sporen van 400 jaar geschiedenis terug in de gebouwde omgeving. Wandelen door bekende en minder bekende buurten, met informatie over sociaal-ruimtelijke veranderingen, over gebouwen en publiek domein, die je in andere gidsen niet krijgt. Dat is natuurlijk smullen voor New York-gangers die in hun werk bezig zijn met stedelijke ontwikkeling.

Ruimtelijke ontwikkeling van New York
Deze gids wijkt af van de gebruikelijke reisgidsen. Bekende toeristische plekken worden niet gemeden, maar van een andere context voorzien. Er is aandacht voor onbekendere buurten en bezienswaardigheden. Maar vooral onderscheidt deze gids zich omdat duidelijk wordt gemaakt hoe bevolkingsgroei en sociaaleconomische veranderingen doorwerkten in de ruimtelijke ontwikkeling van de stad. De heldere inleiding beschrijft onder andere de wisselende balans tussen overheidsingrijpen en private ontwikkeling. Bekende regelgeving als Air Rights, BID (Business Improvement District), POPS ( Privately Owned Public Spaces), FAR (Floor Area Ratio) wordt nog eens uitgelegd en de auteurs laten zien hoe dat een stempel heeft gedrukt op de stad. In de 17 wandelingen (en 1 fietstocht) koppelen zij hun inzicht aan concrete buurten, gebouwen en plekken.

Gentrification
En natuurlijk laten ze zien hoe gentrification de ontwikkeling van de stad heeft aangejaagd. Soms ten goede omdat buurten er door werden gerenoveerd, maar soms ook met de bekende negatieve effecten zoals uitsluiting van eerdere bewonersgroepen. En soms dreigt een aanstekelijk verhaal aan zijn eigen succes ten onder te gaan, zoals de Highline, die wordt overspoeld door toeristen met weer een effect op de nabijgelegen woningen en voorzieningen. (Voor geïnteresseerden: zie hier een ambivalente terugblik op de Highline door de initiators.)

Boek
Wandelen in New York
werd geschreven door Irina van Aalst, Rianne van Melik en Jan van Weesep. De gids is deze week (half maart) verschenen bij de vrienden/collega’s van Odyssee. Digitaal en in print te bestellen via deze link.

Bijeenkomst
Op 22 maart 2017 is in Pakhuis De Zwijger een presentatie van de gids. Meer informatie en reserveren op de site van het Pakhuis.

BindingFoto SmallWe beginnen een nieuwe publicatieserie bij trancity-valiz: stadsessays. Een bijdrage aan het publiek debat over ruimtelijke en sociaaleconomische  thema’s. Een ‘plek’ voor analyse, verdieping en reflectie, maar ook voor stellingname en discussie. Gratis te downloaden, maar ook te koop in gedrukte vorm.

Er is volop discussie over stad en regio. Woningmarkt, gentrification, segregatie, sociale cohesie, tweedeling, wijkontwikkeling, stadmaken, publiek domein, zorgvoorzieningen, circulariteit, energietransitie; onderwerpen genoeg. En allemaal hebben ze ruimtelijke gevolgen of worden ze juist door verdeling en inrichting van de ruimte opgeroepen. Wordt de stad gedreven door economische of sociaal-culturele waarden?

Platform voor vak- en publiek debat
Trancity biedt een nieuw platform voor kennis en discussie. Stadsessays zoekt over de grenzen van vakdisciplines heen naar ruimtelijke en maatschappelijke samenhang en voedt het vak- en publiek debat.

Abonneer u nu op de nieuwsbrief over onze publicaties en programma’s